Menüde alerjen bildirimi zorunlu mu? Evet — üstelik göründüğünden daha eski bir yükümlülük. 2026-2027 takviminin gölgesinde kalıyor ama alerjen bildirimi 1 Ocak 2020'den beri zaten yürürlükte. Bu yazıda 14 alerjen maddenin tam listesini, bildirimin hangi biçimlerde yapılabileceğini ve eksik ya da yanlış bir alerjen bilgisinin neden yalnızca idari değil, gerçek bir sağlık riski taşıdığını kaynağından anlatıyoruz.
Bu yükümlülük 2026'da değil, 2020'de başladı
Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği 26 Ocak 2017'de yayımlandı ve toplu tüketim yerlerinde — restoran, kafe, kantin, yemekhane — alerjen bilgisinin tüketiciye sunulmasını 1 Ocak 2020'den itibaren zorunlu kıldı. Dayanağı Avrupa Birliği'nin 1169/2011 sayılı direktifi; yani Türkiye'deki kural, AB'de uygulanan standartla aynı mantığa dayanıyor. 2026-2027 takvimi bu temel yükümlülüğü değiştirmiyor, üstüne içerik (ana bileşen) ve kalori bildirimini ekliyor.
14 alerjen madde: menünüzde hangileri belirtilmeli?
Yönetmeliğin ekinde sayılan, bildirilmesi zorunlu 14 alerjen madde şu:
1. Gluten içeren tahıllar — buğday, çavdar, arpa, yulaf ve hibrit türleri
2. Kabuklular (Crustacea) ve ürünleri
3. Yumurta ve yumurta ürünleri
4. Balık ve balık ürünleri
5. Yerfıstığı ve yerfıstığı ürünleri
6. Soya fasulyesi ve soya fasulyesi ürünleri
7. Süt ve süt ürünleri (laktoz dahil)
8. Sert kabuklu meyveler — badem, fındık, ceviz, kaju fıstığı, pikan cevizi, brezilya fındığı, antep fıstığı, macadamia fındığı
9. Kereviz ve kereviz ürünleri
10. Hardal ve hardal ürünleri
11. Susam tohumu ve susam tohumu ürünleri
12. Kükürt dioksit ve sülfitler (10 mg/kg veya 10 mg/L üzerindeki konsantrasyonlarda)
13. Acı bakla ve acı bakla ürünleri
14. Yumuşakçalar ve ürünleri
Bildirim hangi biçimde yapılabilir?
Tarım ve Orman Bakanlığı bu 14 maddeyi esas alan bir alerjen listesi posteri yayımladı; toplu tüketim yerlerinde bulundurulması bekleniyor. Ama bildirimin biçimi size kalmış — afiş, yazı tahtası, broşür, dijital ekran ya da menünün kendisi, hepsi geçerli. Karekodla sunuyorsanız üstlendiğiniz tek ek şart, karekodu okutamayan bir müşteri talep ettiğinde bilginin basılı veya sözlü olarak da sunulabilmesi — zorunlu olan biçim değil, bilginin ulaşılabilir olması.
Neden önemli: yanlış beyanın bedeli bir sağlık riski
Kalori verisindeki bir hata çoğu zaman bir uyum sorunu; alerjen verisindeki bir hata ise gerçek bir sağlık riski — alerjisi olan bir müşteri, menüde eksik ya da yanlış işaretlenmiş bir maddeye ciddi tepki gösterebilir. Denetimde işletmenin beyanı esastır: menüdeki alerjen bilgisinin doğruluğundan, o veriyi kimin hazırladığından bağımsız olarak işletme sorumlu tutuluyor. Denetimde tam olarak nelere bakıldığını bu yazıda anlattık.
İçerik ve kalori bildirimini de unutmayın
Alerjen bildirimi eski bir yükümlülük olsa da, 2026-2027 takvimi ona içerik ve kalori bildirimini ekliyor. Diğer toplu tüketim yerleri için içerik bilgisinin son tarihi 31 Aralık 2026, kalori bilgisinin son tarihi 31 Aralık 2027. Kalori tarafının takvimini ve kimin hesaplaması gerektiğini bu yazıda, karekodla bildirimin genel kurallarını ise bu yazıda ele aldık.
Menünüzü biz kuruyoruz
Menünüzdeki her ürünün alerjen içeriğini doğru ve eksiksiz belirlemek, ürün ürün titiz bir çalışma gerektiriyor. Bu sürecin tamamını sizin adınıza yürütüyoruz: alerjen bilgisini içerik ve kalori değerleriyle birlikte hesaplıyor, diyetisyen onayından geçiriyor ve sonucu her ürünün altına tek tek işliyoruz. Menünüz uygulama indirmeden açılan bir karekodun arkasında yayına giriyor. Paketleri ve menü analizinin nasıl ücretlendirildiğini Fiyatlandırma sayfasında açık açık yazdık, menünüze özel bir çalışma için Teklif Alın.
Kaynakça
Tarım ve Orman Bakanlığı — Toplu Tüketim Yerlerinde Alerjen Bildirimi
Tarım ve Orman Bakanlığı — TGK Etiketleme Kılavuzu
Mevzuat.gov.tr — Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği
Ankara Ticaret Odası — Uyum Süreleri Sirküleri
Anadolu Ajansı — Menülerde içerik belirtme zorunluluğu başladı
Türkiye Gazetesi — TÜRES Genel Sekreteri Rıdvan Turşak'ın açıklamaları
